w okresie staropolskim: rękopiśmienna księga rodzinna popularna w kręgach szlacheckich; zawierała najczęściej zapiski o charakterze informacyjnym (np. o narodzinach członków rodziny, o wydarzeniach w okolicy, o wynikach sejmów i spotkań samorządowych) oraz zbiory zasłyszanych dowcipów czy też przepisów kulinarnych.

dokument lub książka o bardzo wielkiej wadze lub znaczeniu, używany do ważnych celów lub edytowany w bardzo doniosłych momentach.